Wednesday, March 5, 2008

SERHAN IL-MOHH

Jekk hemm xi haga li kollha nixtiequ li jkollna hu is-serhan tal-mohh. Ahna l-Maltin hemm xi haga fina li iggeghlna nhobbu l-kwiet u l-paci. Hallina nahdmu ghalina u ghall-familji taghna u ma naghtu fastidju lil hadd.

Dan is-serhan tal-mohh jigi mic-certezzi li ahna jkollna fil-hajja taghna, kif ukoll il-fiducja fina nfusna. Ahna poplu biezel u kuragguz. Poplu biezel ghax ix-xoghol nidhlu ghalih. Dan jixhdu mhux biss l-ammont ta’ nies li hawn jahdmu f’pajjizna, izda anke l-ammont ta’ sighat li nahdmu. U meta ma nkunux qed nahdmu hafna minna jinvolvu rihhom f’xi hidma ta’ volontarjat jew immiddu idejna u naghmlu xi haga fid-dar li noqoghdu fiha.

Ahna wkoll poplu kuragguz ghax qatt ma qtajna qalbna quddiem l-isfidi. Anzi l-isfidi dejjem harisna lejhom f’wicchom u ghelibnihom. Dan kien l-ispirtu li kien jirrenja f’pajjizna meta akkwistajna l-Indipendenza fl-1964 u wara li sirna membri ta’ l-Unjoni Ewropeja fl-2004. Dan l-ispirtu huwa prezenti fina illum ukoll. Nafu li qedin f’salib it-toroq ghal darb’ohra, u b’kuragg irridu inkomplu nahdmu biex ingibu lil pajjjizna ‘l quddiem u biex inkunu nistaghu nghixu ahjar.

Il-mument li tonqos il-fiducja fina nfusna jew insibu min jaqtaghlna qalbna, minghajr ma trid, is-serhan tal-mohh jibda jizvinta. Ghalhekk is-serjeta’ fil-politika titlob li mhux indahhlu id-dubbju, izda li ndahhlu il-fiducja. Titlob mhux lil min jaqtaghlna qalbna, izda titlob lil min jaghmlilna kuragg; dak il-kuragg li jghinna niffacjaw il-gejjieni b’success.

Biex ikollna dan is-success hemm bzonn ta’ poltika serja f’diversi oqsma bhall-edukazzjoni, is-sahha, l-ambjent, l-ekonomija. Hija din il-politika serja li taghtina ic-certezza. Jien nemmen li fl-elezzjoni tat-8 ta’ Marzu, l-aktar ghazla importanti li irridu naghmlu hi bejn min jista’ jaghtina is-serhan tal-mohh fis-snin li gejjin.

Monday, March 3, 2008

IL-POLITIKA TAL-QERDA

Il-politiku huwa bniedem li jaghzel li parti mill-hin tieghu juzah biex jaghti servizz lill-pajjiz. Meta jaghmel din l-ghazla jidhol ghal sagrificcji personali kbar. Hafna drabi ikollu jqatta’ hafna hin ‘l boghod mill-familja tieghu jew minn shabu. Ftit ikollu hin ghall-passatempi tieghu. Is-soddisfazzjon tieghu hu li jara lil pajjizna jimxi ‘l quddiem, u dak is-soddisfazzjon inessieh is-sagrificcju personali li jkun ghamel.

Ghalhekk dejjem emmint li l-politiku huwa bniedem ta’ min jirrispettah, bhalma nirrispettaw lil numru kbir ta’ nies ohra li jaghtu mill-hin taghhom ghall-gid ta’ haddiehor.

Fil-politika li jghodd huwa l-idejat u l-idejali tal-politici. Dawn l-idejat u idejali isawwru il-futur ta’ pajjizna u tal-hajja tgahna, kemm fuq livell ekonomiku kif ukoll fuq livell socjali. Xi kultant dawn ihallu effett pozittiv u xi kultnat ihallu effett negattiv. Aktar ma jkun hawn diskussjoni serja fuq il-politika, aktar hemm possibilta’ li l-effett tal-politika fuq hajjitna ikun pozittiv.

Min-naha l-ohra, jekk il-politika nirrenduha ghal politika tal-qerda, inkunu qedin naghmlu deni lil pajjizna. Meta nirreferi ghall-politika tal-qerda, inkun qed infisser il-qerda tal-karattru. F’dan il-kaz li jghodd mhux x’ser jigri minn pajjizna u l-poplu Malti u Ghawdxi fil-futur, imma kif ser inkisser lill-avversarju tieghi biex jien nidher sabih.

Il-politika tal-qerda tkisser l-ideja li l-poltiku qieghed hemm biex jaghti servizz lill-pajjiz. Barra minn hekk ma taghtix l-opportunita’ li jkun hawn dibattitu serju fuq proposti ghall-futur. Ghalhekk huwa importanti li ghal granet li fadal sa l-elezzjoni ma naghtux kaz il-poltika tal-qerda, imma naghtu kaz aktar il-poltika serja fejn dak li jghidd huma l-idejat u l-idejali.

Saturday, March 1, 2008

POLITIKA SERJA

Wasalna fl-ahhar gimgha ta’ din il-kampanja elettorali. Nistghu insejhulu il-mument tal-verita’. Dan hu il-mument fejn il-kontenut tal-proposti taz-zewg partiti ghal-legislatura li gejja ghandhom ikunu fic-centru ta’ l-attenzjoni taghna. Fuq kollox dan hu il-qofol ta’ politika serja – x’direzzjoni ser jiehu pajjizna fis-snin li gejjin.

Dan ghaliex f’elezzjoni l-ghazla li hemm bzonn li naghmlu mhux bejn partit u iehor izda bejn tip ta’ gvern u iehor. Hija ghazla bejn il-vizjoni, l-idejat, u l-istrategiji dwar kif sejrin inkomplu nimxu ‘l quddiem. Dan ma jfissirx li l-personalitajiet fil-politika mhumiex importanti. Izda il-personalitajiet fil-politika irridu narawhom fl-isfond ta’ l-idejat li dawn ihaddnu.

Naturalment huwa facli li wiehed jikkritika lill-Gvern li seta’ jaghmel aktar u ma ghamilx; u ghaliex certu idejat godda ma gewx attawati qabel. Izda li partit li jkun fil-Gvern jibqa’ johrog bi proposti godda, hija prova ta’ politika serja. Jien nippretendi li partit, anke jekk ikun ilu fil-Gvern, xorta wahda ikun ghadu mimli b’idejat friski; b’idejat dwar kif pajjizna jista’ jkompli javvanza fl-oqsma kollha tal-hajja.

Fuq kollox dan hu li naghmlu bhala bnedmin fil-hajja taghna. Ahna nafu li ma nistghux naghmlu kollox f’daqqa. Allura nibdew naghmlu l-affarijiet bicca, bicca, u meta inlestu xi haga, nibdew fuq xi haga ohra. Nippruvaw dejjem intejbu il-mod kif nghixu, skond kif nifhmuha kull wiehed u wahda minna. Din turi is-serjeta’ taghna bhala persuni.

Fil-politika l-istess haga. Naraw x’sar, naraw x’qed isir bhalissa u naraw x’nistghu naghmlu fil-futur. Huma dawn l-affarijiet li jaghtu direzzjoni lil pajjizna u mhux l-attakki perosnali. Fil-mument tal-verita’ is-serjeta’ fil-poltika titlob li niddeciedu fuq il-kontenut tal-proposti biss.

POLITIKA SERJA

Wasalna fl-ahhar gimgha ta’ din il-kampanja elettorali. Nistghu insejhulu il-mument tal-verita’. Dan hu il-mument fejn il-kontenut tal-proposti taz-zewg partiti ghal-legislatura li gejja ghandhom ikunu fic-centru ta’ l-attenzjoni taghna. Fuq kollox dan hu il-qofol ta’ politika serja – x’direzzjoni ser jiehu pajjizna fis-snin li gejjin.

Dan ghaliex f’elezzjoni l-ghazla li hemm bzonn li naghmlu mhux bejn partit u iehor izda bejn tip ta’ gvern u iehor. Hija ghazla bejn il-vizjoni, l-idejat, u l-istrategiji dwar kif sejrin inkomplu nimxu ‘l quddiem. Dan ma jfissirx li l-personalitajiet fil-politika mhumiex importanti. Izda il-personalitajiet fil-politika irridu narawhom fl-isfond ta’ l-idejat li dawn ihaddnu.

Naturalment huwa facli li wiehed jikkritika lill-Gvern li seta’ jaghmel aktar u ma ghamilx; u ghaliex certu idejat godda ma gewx attawati qabel. Izda li partit li jkun fil-Gvern jibqa’ johrog bi proposti godda, hija prova ta’ politika serja. Jien nippretendi li partit, anke jekk ikun ilu fil-Gvern, xorta wahda ikun ghadu mimli b’idejat friski; b’idejat dwar kif pajjizna jista’ jkompli javvanza fl-oqsma kollha tal-hajja.

Fuq kollox dan hu li naghmlu bhala bnedmin fil-hajja taghna. Ahna nafu li ma nistghux naghmlu kollox f’daqqa. Allura nibdew naghmlu l-affarijiet bicca, bicca, u meta inlestu xi haga, nibdew fuq xi haga ohra. Nippruvaw dejjem intejbu il-mod kif nghixu, skond kif nifhmuha kull wiehed u wahda minna. Din turi is-serjeta’ taghna bhala persuni.

Fil-politika l-istess haga. Naraw x’sar, naraw x’qed isir bhalissa u naraw x’nistghu naghmlu fil-futur. Huma dawn l-affarijiet li jaghtu direzzjoni lil pajjizna u mhux l-attakki perosnali. Fil-mument tal-verita’ is-serjeta’ fil-poltika titlob li niddeciedu fuq il-kontenut tal-proposti biss.

Tuesday, February 26, 2008

PAJJIZNA JIBQA’ DEJJEM BZONN IX-XOGHOL

Ix-xoghol jew in-nuqqas tieghu dejjem iddominaw id-dibattitu dwar l-ekonomija f’pajjizna. Ghalhekk fiz-zmenjiet ta’ kampanja elettorali zgur li mhux sorpriza li x-xoghol jerga’ jsir suggett importanti.

Nahseb li hemm numru ta’ fatturi li irridu nzommu quddiem ghajnejna meta nitkellmu fuq ix-xoghol. L-ewwel, illum ghandna rata ta’ tkabbir ekonomiku ta aktar minn 4%. Din ir-rata nixtiequ inziduha, u nistghu inzidduha billi jitkattru l-impjiegi. Il-mument li ma nibqghux inkattru l-impjiegi, it-tkabbir eknomiku jizvinta. Nifhmu li gahndna bzonn madwar 5,000 impjieg gdid fis-sena biex insostnu din ir-rata ta’ tkabbir.

It-tieni, l-unika rizorsa li ghandna hu in-nies u il-hiliet taghhom. Biex tikber l-ekonomija, ahna m’ghandniex iz-zejt li jaghmel tajjeb jew xi rizorsa naturali ohra. La n-nies huma l-unika rizorsa taghna, wiehed malajr jifhem l-importanza tax-xoghol f’pajjizna.

It-tielet, f’dinja fejn il-kompetizzjoni qed tizdied u fejn kulma jmur qed issir aktar globalizzata, ma nistghu qatt nieqfu nistinkaw biex ingibu ix-xoghol lejn pajjizna. Irridu nifhmu li dak li ghandna illum, jista’ ma jkunx hawn ghada. Lanqas ma ghandna garanzija li dak l-investiment li gie mwieghed lilna xorta ser jigi, jekk nibdlu l-politika taghna.

Ir-raba, ghandna sitwazzjoni fejn irridu inzidu ir-rata ta’ partecipazzjoni fil-labour force, partikolarment dik tan-nisa, filwaqt li min jilhaq l-eta’ ta’ l-irtirar ikun irid jibqa’ jahdem. Biex dan isehh, bilfors hemm bzonn li niggeneraw aktar impjiegi, inkella naqghu lura.

Il-hames, ghandna zieda qawwija fl-ammont ta’ zghazagh li jibqghu jistudjaw. L-aspettativa ta’ dawn iz-zghazagh zgur li hi li jkollhom impjieg li jirrendi u mhux kwalunkwe impjieg. Dan il-fattur ukoll jitlob minnha sforz kontinwu biex inzidu ix-xoghol.

Forsi f’dawn l-ahhar snin ma tantx hassejna il-problema tax-xoghol, ghax kien hawn hafna opportunitajiet fejn wiehed jahdem. Imma ma nistghux nieqfu hawn, ghax pajjizna jibqa’ dejjem bzonn tax-xoghol. Ma nistghux niehdu l-affarijiet for granted. Ix-xoghol gie ghax hadna hafna decizjonijiet tajbin li attiraw l-investiment lejn pajjizna. Irridu nizguraw li dawn id-decizjonijiet nibqghu nehduhom u ma jkollna lil hadd li aktar jaf igerrex l-investiment milli jattirah lejn pajjizna.

Sunday, February 24, 2008

NO REGRETS – IL-FORZA LI TITLOB SKUZA

Il-Malti jghid li min ma jaghmel xejn ma jizbaljax. Jigifieri li tizbalja mhux biss hi xi haga umana u allura normali, izda hija wkoll il-karatteristika ta’ bniedem biezel, li jaghmel sforz biex jaghti l-ahjar tieghu imma xorta xi hin jew iehor l-affarijiet imorru zmerc.

Imma hawn min jahseb li ma jistax jizbalja ghax dejjem jahseb li hu ghandu ragun. Nafu li dejjem ghandek ragun ma jistax ikun, u min jippretendi li hu hekk, huwa fin-natura tieghu supperv. Tant ikun supperv li wara li jkun zbalja jara kif ha jitfa’ it-tort fuq haddiehor, u aghar min hekk, ma jammettix l-izball u ma jitlobx skuza.

Dan isir ghaliex hawn min jahseb li titlob skuza huwa sinjal ta’ dghjufija. Fil-fatt mhuwiex hekk ghax min jitlob skuza ghall-izball li ghamel huwa bniedem ta’ forza. Kull min ghandu pozizzjoni ta’ awtorita’ jaf li ta’ tahtu jippretenduh li meta jizbalja jammetti l-izball u jiskuza ruhu.

Kien ghalhekk, per ezempju, li meta il-Papa Gwanni Pawlu II talab skuza lill-popli ta’ l-Amerika Latina ghall-vjolenza li intuzat kontrihom fis-sekli sittax u sbatax minn persuni li kienu qed jagixxu ghan-nom tal-Knisja Kattolika, kulhadd fehem il-kobor ta’ dan il-bniedem. F’Malta ukoll il-Knisja talbet skuza ghal dak li sehh f’pajjizna fil-bidu tas-snin sittin.

Min-naha l-ohra ghandna min ma jridx jaf bi skuza; anzi ma jiddispjacih xejn. Il-lista ta’ xhiex ghandha tintalab skuza mill-Malta Labour Party hija twila ferm. Min garrab l-effetti ta’ dawn l-izbalji ghadu jistenna u mid-dehra ser jibqa’ jistenna.

Li tinsisti li tghid “no regrets” huwa sinjal negattiv ferm.

Saturday, February 23, 2008

NIRNEXXU LKOLL

Li tirnexxi fil-hajja hija aspirazzjoni li ghandu kulhadd. Naturalment kulhadd jixtieq jirnexxi fil-qasam tieghu jew taghha. Hu ghalhekk li meta il-Partit Nazzjonalista hareg bl-islogan “Biex nirnexxu lkoll” laqatni hafna. Laqatni l-akatr ghax huwa messagg li jghodd ghal kulhadd. Huwa messagg li jinkludi lil kulhadd u ma jeskludi lil hadd.

L-ewwel ma jigu f’mohhok huma it-tfal li jistinkaw biex jitghallmu hafna biex ikunu jistghu isibu ix-xoghol li jixtiequ huma. L-edukazzjoni hija fil-fatt cavetta importanti hafna biex nirnexxu lkoll. Izda li tirnexxi mhux biss kwistjoni ta’ skola. Per ezempju jigu f’mohhi l-isportivi. Meta dawn ikollhom success fl-isport taghhom ikunu irnexxew ukoll. Jigu f’mohhi kantanti bhal Ira Losco u Chiara. Zgur li naqblu li dawn irnexxew. Jigu f’mohhi ukoll dawk il-persuni li jahdmu fil-qasam tal-kultura bhal l-artitsti.

Il-messagg “Biex nirnexxu lkoll” ghandu jinftiehem b’mod l-aktar wiesgha. U id-dover tal-gvern hu li johloq l-ambjent fejn kulhadd jirnexxi skond it-talenti li jkun tah Alla. Ma hemm xejn aghar ghal bniedem li jhoss li jista’ jaghti il-kontribut tieghu lis-socjeta’ u ma jinghatax l-opportuntita’. U l-opportunita’ tigi billi tiftah il-bibien u mhux taghlaqhom.

“Biex nirnexxu lkoll” hu messagg ghal persuni bi bzonnijiet specjali, ghal persuni li forsi il-hajja ma tkunx dahkitilhom, ghal dawk li jahdmu fil-volontarjat, ghan-nisa li jixtiequ jirritornaw lejn id-dinja tax-xoghol, ghall-missiriejiet li kuljum imorru jahdmu ghall-gid tal-familja taghhom, ghall-genituri li jrabbu b’tant ghozza lil uliedhom, lill-anzjani li jkunu jridu jkomplu jahdmu wara li jkun l’eta’ ta’ l-irtirar u l-anzjani li jkunu jixtiequ jergghu jibdew jistudjaw.

Kulhadd ghandu id-dritt li jirnexxi fil-hajja. Izda nistghu nirnexxu biss jekk ikollna gvern li jinvesti fl-edukazzjoni u it-tahrig, fis-sahha, fl-ambjent, fis-servizzi socjali, fl-ekonomija biex jinholqu l-impjiegi. Nirnexxu biss jekk ikollna gvern li jemmen tassew fil-kapacitajiet tal-familji Maltin u Ghawdxin u li jkun determinat quddiem l-isfidi. Nirnexxu biss jekk ikollna gvern li ma jibzax jiehu id-decizjonijiet li hemm bzonn jittiehdu. Nirnexxu biss jekk ikollna gvern li jtina is-serhan tal-mohh.